Nowy Europejski Kodeks Walki z Rakiem: 14 zaleceń dla zdrowia i profilaktyki nowotworów

Z okazji Europejskiego Dnia Walki z Rakiem opublikowano piąte wydanie Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem (ECAC5) – dokument, który stanowi kompleksowy plan działań mających na celu ograniczenie ryzyka zachorowania na nowotwory wśród mieszkańców Unii Europejskiej. To najnowsze, zaktualizowane zestawienie zaleceń profilaktycznych, opartych na najbardziej aktualnych dowodach naukowych.

Najważniejszą zmianą jest rozszerzenie poprzedniej listy z 12 do 14 zaleceń, a także nowe podejście do odbiorców dokumentu. Po raz pierwszy kodeks przygotowano nie tylko z myślą o obywatelach, lecz również o decydentach politycznych, którzy mają realny wpływ na kształtowanie środowiska, infrastruktury oraz polityk zdrowia publicznego.

ECAC5 obejmuje:

• indywidualne czynniki ryzyka, takie jak styl życia, nawyki żywieniowe czy aktywność fizyczna,
• czynniki środowiskowe, w tym jakość powietrza, ekspozycję na radon i warunki pracy,
• elementy profilaktyki medycznej, takie jak szczepienia i badania przesiewowe,
• 14 rekomendacji populacyjnych dla instytucji i decydentów, które mają wzmacniać efekty zaleceń indywidualnych.

Zalecenia kodeksu mogą pomóc nie tylko w zmniejszaniu ryzyka nowotworów, lecz także w zapobieganiu innym chorobom niezakaźnym, których przyczyny często są wspólne – takim jak choroby serca, cukrzyca czy przewlekłe choroby układu oddechowego

14 zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem

1. Palenie tytoniu

Nie pal. Nie używaj tytoniu ani e‑papierosów. Jeśli palisz – rzuć jak najszybciej.

2. Ochrona przed dymem tytoniowym

Zadbaj, by dom i samochód były całkowicie wolne od dymu tytoniowego.

3. Nadwaga i otyłość

Dbaj o prawidłową masę ciała, wprowadzając trwałe zmiany stylu życia:

• ogranicz żywność wysokokaloryczną, dosładzaną i wysokotłuszczową,
• unikaj słodzonych napojów – wybieraj wodę i napoje niesłodzone,
• ogranicz żywność przetworzoną i gotowe produkty.

4. Aktywność fizyczna

Bądź aktywny każdego dnia. Ogranicz długie siedzenie, wprowadzaj ruch w codzienne obowiązki.

5. Zdrowa dieta

Wzbogać jadłospis o: produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce i rośliny strączkowe.
Ogranicz czerwone mięso, a przetworzone – wyklucz całkowicie.

6. Alkohol

Unikaj picia alkoholu. Każda ilość wpływa negatywnie na zdrowie.

7. Karmienie piersią

Karm piersią tak długo, jak to możliwe – przynosi korzyści zarówno dziecku, jak i matce.

8. Ekspozycja na słońce

Chroń siebie i dzieci przed nadmiernym słońcem.
Używaj filtrów UV, unikaj solarium.

9. Czynniki rakotwórcze w miejscu pracy

Poznaj zagrożenia zawodowe i domagaj się od pracodawcy przestrzegania zasad bezpieczeństwa.

10. Radon w pomieszczeniach

Sprawdź poziom radonu w swoim rejonie.
Zleć pomiar w domu i w razie potrzeby podejmij działania ograniczające jego stężenie.

11. Zanieczyszczenie powietrza

Zmniejszaj codzienne narażenie na smog:

• wybieraj transport publiczny, spacer lub rower,
• unikaj ruchliwych tras podczas aktywności,
• nie pal w domu materiałów takich jak węgiel czy drewno,
• wspieraj działania i polityki poprawiające jakość powietrza.

12. Zakażenia rakotwórcze

Korzystaj ze szczepień: HPV i HBV.
Badaj się i lecz w kierunku zakażeń takich jak HBV, HCV, HIV czy Helicobacter pylori – zgodnie z krajowymi zaleceniami.

13. Hormonalna terapia zastępcza

Jeśli po konsultacji z lekarzem zdecydujesz się na HTZ, stosuj ją możliwie najkrócej.

14. Badania przesiewowe

Regularnie uczestnicz w programach badań przesiewowych obejmujących:

• raka jelita grubego,
• raka piersi,
• raka szyjki macicy,
• raka płuca (zgodnie z zaleceniami obowiązującymi w Twoim kraju).

Źródło: International Agency for Research on Cancer