Poznań i Zaniemyśl jako pierwsze samorządy w Polsce uruchomiły pilotażowy program „Srebrne Pudełko” – innowacyjną inicjatywę zapewniającą bezpłatny i dyskretny dostęp do środków chłonnych dla osób zmagających się z nietrzymaniem moczu. Program ma na celu zwiększenie komfortu mieszkańców, szczególnie seniorów oraz sprawdzenie, czy tego typu rozwiązanie może stać się stałym elementem systemowego myślenia o dostępności przestrzeni publicznej.
Inspiracją dla projektu były realne rozmowy z osobami starszymi oraz obserwacja barier, które – choć niewidoczne na pierwszy rzut oka – często decydują o wykluczeniu społecznym. Pomysł „Srebrnego Pudełka” zrodził się z inicjatywy dwóch osób: Kingi Boguły, koordynatorki wolontariatu senioralnego w Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz Katarzyny Kicińskiej-Pajchrowskiej, dyrektorki Gminnego Ośrodka Kultury w Zaniemyślu.
– Dla wielu osób bariera dostępności nie ma postaci schodów, wąskich drzwi czy braku windy. Jest nią brak poczucia bezpieczeństwa – obawa, że w nagłej i nieprzewidywalnej sytuacji zabraknie dyskretnego wsparcia – podkreśla Katarzyna Kicińska-Pajchrowska.
„Srebrne Pudełka” to niewielkie, wyraźnie oznaczone pojemniki umieszczone w toaletach publicznych, zawierające darmowe środki chłonne. Zostały zaprojektowane tak, aby korzystanie z nich było jak najprostsze i dyskretne – można je otworzyć jedną ręką, bez użycia siły, a skorzystanie z zawartości nie wymaga ujawniania swojej sytuacji zdrowotnej.
Na etapie pilotażu pojemniki pojawiły się w sześciu instytucjach:
Wsparcie dla inicjatywy wyraziły władze obu samorządów.
– To test rozwiązania, które dotyka realnego, a jednocześnie wciąż mało widocznego problemu społecznego. Chcemy sprawdzić, jak jest ono odbierane przez mieszkańców, jak funkcjonuje w instytucjach i czy może stać się impulsem do szerszej rozmowy o dostępności i zdrowiu – zaznacza Jędrzej Solarski, zastępca prezydenta Poznania.
W trakcie pilotażu analizowane będzie m.in. zużycie środków chłonnych, sposób korzystania z pudełek w poszczególnych instytucjach oraz opinie użytkowników i pracowników. Projekt traktowany jest jako eksperyment społeczny i organizacyjny, a nie gotowy standard. Jego celem jest sprawdzenie, czy takie rozwiązanie realnie odpowiada na potrzeby mieszkańców.
– Pilotaż ma sens tylko wtedy, gdy towarzyszy mu realna informacja zwrotna – zarówno od osób korzystających z rozwiązania, jak i instytucji, które obserwują jego funkcjonowanie na co dzień – podkreśla Kinga Boguła.
Program ma również wymiar edukacyjno-społeczny. W miejscach objętych testem pojawiły się plakaty i ulotki informujące o dostępności „Srebrnych Pudełek” oraz zachęcające do rozmowy o nietrzymaniu moczu. Ich celem nie jest edukacja medyczna, lecz stworzenie bezpiecznej, neutralnej przestrzeni do nazwania problemu, który wciąż bywa tematem tabu.
Według danych Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia z nietrzymaniem moczu zmaga się w Polsce ponad 2 miliony osób, choć rzeczywista liczba może być znacznie wyższa. Problem dotyczy nawet co czwartej kobiety oraz statystycznie co piątego mężczyzny, a ryzyko jego wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem oraz po niektórych interwencjach medycznych. Wstyd i brak poczucia bezpieczeństwa sprawiają, że wiele osób rezygnuje z aktywności społecznej, wizyt w urzędach czy udziału w zajęciach dla seniorów.
– Odpowiednio dobrane ćwiczenia, profilaktyka i unikanie złych nawyków mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów – zaznacza Karolina Szymańska, fizjoterapeutka uroginekologiczna z Poznańskiego Ośrodka Specjalistycznych Usług Medycznych, podkreślając jednocześnie, że „Srebrne Pudełko” nie zastępuje leczenia.
Po zakończeniu pilotażu projekt ma zostać udostępniony jako otwarty model, możliwy do wdrożenia w innych miastach i instytucjach. Pakiet będzie zawierał instrukcje, materiały edukacyjne, szablony komunikacyjne oraz rekomendacje dla decydentów i koordynatorów dostępności.
Projekt realizowany jest w ramach programu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” i dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego+. Liderem projektu jest PCG Polska, a partnerem Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”.
„Srebrne Pudełko” pokazuje, że dostępność to nie tylko architektura i infrastruktura, ale także godność, poczucie bezpieczeństwa i możliwość pełnego uczestnictwa w życiu społecznym – niezależnie od wieku i stanu zdrowia.
Źródła:
Wstydliwy problem u polskich seniorów. Odpowiedzią „srebrne pudełka”, Polsat News
Dyskretna pomoc dla potrzebujących. „Srebrne Pudełka” mają przełamać tabu, TVN24