Apteka powinna być nie tylko miejscem realizacji recept, ale również ważnym elementem systemu ochrony zdrowia – taki przekaz wybrzmiał podczas konferencji poświęconej przyszłości opieki farmaceutycznej w Polsce. Przedstawiciele organizacji pacjenckich, seniorskich i konsumenckich wskazywali, że planowane zmiany w Prawie farmaceutycznym powinny przede wszystkim służyć pacjentom, poprawiając dostęp do informacji, świadczeń zdrowotnych oraz profesjonalnego wsparcia farmaceutów.
Spotkanie było kolejnym etapem działań rozpoczętych wspólnym apelem organizacji społecznych skierowanym do Minister Zdrowia w marcu 2026 roku. Dyskusja dotyczyła przede wszystkim nowelizacji art. 94a Prawa farmaceutycznego, która jest związana z ubiegłorocznym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącym zasad informowania o ofertach aptek.
Uczestnicy konferencji pozytywnie ocenili fakt przygotowania przez Ministerstwo Zdrowia projektu zmian przepisów, podkreślając jednocześnie, że proponowane rozwiązania powinny zostać rozszerzone. Ich zdaniem nowelizacja powinna być elementem szerszej reformy, której celem będzie lepsze wykorzystanie potencjału aptek i farmaceutów na rzecz pacjentów.
W trakcie debaty wielokrotnie podkreślano, że dostęp do rzetelnych informacji o cenach leków, ich dostępności czy możliwości skorzystania z dodatkowych usług farmaceutycznych nie prowadzi do nadmiernego korzystania z leków. Wręcz przeciwnie – może pomóc pacjentom podejmować bardziej świadome decyzje zdrowotne.
Zdaniem uczestników spotkania szczególnie ważne jest wsparcie osób starszych, przewlekle chorych oraz mieszkańców mniejszych miejscowości, dla których apteka bywa najłatwiej dostępnym miejscem kontaktu z profesjonalistą medycznym.
– Od 17 lat – także poprzez program Ogólnopolskiej Karty Seniora i Głos Seniora – jesteśmy w bezpośrednim kontakcie z setkami tysięcy seniorów w całej Polsce. Dlaczego umożliwiamy koncernom farmaceutycznym szeroką reklamę leków bez recepty, zabraniając jednocześnie aptekom honorować karty rabatowe, takie jak np. Ogólnopolska Karta Seniora? – podkreślał Łukasz Salwarowski, prezes Stowarzyszenia MANKO i inicjator programów skierowanych do seniorów.
Eksperci i przedstawiciele organizacji społecznych zwracali uwagę, że apteki mogłyby odgrywać znacznie większą rolę w systemie ochrony zdrowia. Wśród proponowanych kierunków rozwoju znalazły się m.in. przeglądy lekowe, rozwój opieki farmaceutycznej, rozszerzenie programu szczepień wykonywanych przez farmaceutów, a także możliwość realizacji części świadczeń zdrowotnych w miejscu zamieszkania pacjenta.
Zdaniem Stanisława Maćkowiaka, prezesa Federacji Pacjentów Polskich, dyskusja o aptekach powinna przede wszystkim uwzględniać potrzeby pacjentów. – Apteka istnieje po to, żeby służyć pacjentowi, a nie żeby być przedmiotem sporu o to, kto ma prawo nią zarządzać – mówił.
Podczas konferencji zwracano uwagę na szereg problemów, które mogą w najbliższych latach utrudniać dostęp do opieki zdrowotnej. Wśród nich wymieniano m.in. zmniejszającą się liczbę aptek, ograniczony dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej, niedobór lekarzy geriatrów oraz niewystarczające wykorzystanie kompetencji farmaceutów.
– Apel z 26 marca, pod którym podpisały się organizacje reprezentujące miliony polskich pacjentów, nie jest postulatem ideologicznym – to wezwanie do racjonalnej polityki opartej na interesie pacjenta i spójnym podejściu do całości zagadnień związanych z funkcjonowaniem aptek w Polsce. Pacjenta nie interesuje, kto jest właścicielem apteki – jego interesuje dostępność do apteki oraz zakres świadczeń, jakie może mu ta placówka zaoferować – podkreślił Tomasz Michałek, dyrektor Biura Zarządu Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”.
Jednym z najczęściej poruszanych tematów była potrzeba szerszego wykorzystania wiedzy i kompetencji farmaceutów, zwłaszcza w opiece nad seniorami i pacjentami przyjmującymi wiele leków jednocześnie.
Prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Farmaceutycznej, prof. Agnieszka Neumann-Podczaska, zwróciła uwagę, że farmaceuci mogliby odgrywać ważną rolę w ograniczaniu problemu polipragmazji oraz poprawie bezpieczeństwa terapii. – Senior przyjmujący kilkanaście leków dziennie to codzienność zarówno w polskich aptekach, jak i w placówkach opieki długoterminowej. Właśnie w tej grupie pacjentów szczególnie widoczny jest niewykorzystany potencjał farmaceutów. Farmaceuta powinien mieć możliwość wykonywania przeglądów lekowych finansowanych przez NFZ, zarówno w aptece, jak i w miejscu zamieszkania lub przebywania seniora, ponieważ są one jednym z najskuteczniejszych narzędzi ograniczania niekontrolowanej polipragmazji, zmniejszania ryzyka interakcji lekowych oraz optymalizacji farmakoterapii – mówiła podczas spotkania.
Uczestnicy konferencji byli zgodni, że dalsze prace nad zmianami w Prawie farmaceutycznym powinny koncentrować się przede wszystkim na potrzebach pacjentów, poprawie dostępności świadczeń oraz pełniejszym wykorzystaniu potencjału aptek i farmaceutów w systemie ochrony zdrowia.
Źródło: Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym”