Leczenie raka prostaty nie kończy się na farmakoterapii. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że odpowiednio zaplanowane działania związane ze stylem życia mogą wyraźnie poprawiać samopoczucie i funkcjonowanie chorych. Potwierdzają to wyniki programu STAMINA, największego dotychczas badania oceniającego wpływ aktywności fizycznej, zaleceń żywieniowych i wsparcia behawioralnego u mężczyzn poddawanych terapii hormonalnej z powodu raka prostaty.
W projekcie uczestniczyło 700 pacjentów leczonych w 15 szpitalach publicznej służby zdrowia (National Health Service, NHS) w Anglii. Wszyscy otrzymywali terapię deprywacji androgenowej, która ogranicza poziom testosteronu i stanowi jeden z podstawowych elementów leczenia nowotworu. Choć metoda ta skutecznie hamuje rozwój choroby, często wiąże się z działaniami niepożądanymi wpływającymi na codzienne życie pacjentów. Do najczęstszych należą przewlekłe zmęczenie, spadek masy mięśniowej, przyrost tkanki tłuszczowej, pogorszenie kondycji kości, większe ryzyko problemów sercowo-naczyniowych oraz pogorszenie dobrostanu psychicznego.
Autorzy badania postanowili sprawdzić, czy kompleksowy program zdrowego stylu życia może ograniczyć te konsekwencje. Część uczestników korzystała z rozszerzonej standardowej opieki, natomiast pozostali zostali objęci specjalnie przygotowaną interwencją obejmującą regularne ćwiczenia fizyczne, zalecenia dietetyczne i profesjonalne wsparcie pomagające utrzymać zdrowe nawyki przez dłuższy czas.
Program treningowy został oparty na połączeniu ćwiczeń aerobowych oraz treningu siłowego realizowanego pod nadzorem wykwalifikowanych specjalistów. Ważnym elementem przedsięwzięcia było również przygotowanie personelu zaangażowanego w opiekę nad pacjentami. Pracownicy NHS zostali przeszkoleni w zakresie identyfikowania osób, które mogą szczególnie skorzystać z aktywności fizycznej, a także kierowania ich do odpowiednich ekspertów. Z kolei trenerzy prowadzący zajęcia zdobyli dodatkowe kompetencje pozwalające im pracować z pacjentami onkologicznymi.
Uzyskane rezultaty okazały się bardzo obiecujące. Ponad cztery piąte uczestników regularnie brało udział w zaplanowanych zajęciach przez cały rok trwania programu, co świadczy o wysokiej akceptacji takiej formy wsparcia. Mężczyźni objęci interwencją znacznie lepiej oceniali swoją jakość życia niż osoby korzystające wyłącznie ze standardowej opieki. Rzadziej zgłaszali również nasilone zmęczenie, które dla wielu pacjentów stanowi jedno z najbardziej uciążliwych następstw terapii hormonalnej.
Korzyści nie ograniczały się wyłącznie do poprawy sprawności fizycznej. Badacze odnotowali pozytywne efekty także w zakresie codziennego funkcjonowania, samopoczucia emocjonalnego oraz relacji społecznych. Oznacza to, że odpowiednio zaprojektowane działania prozdrowotne mogą wspierać pacjentów w wielu obszarach życia, pomagając im lepiej radzić sobie z obciążeniami związanymi z chorobą i leczeniem.
Istotne znaczenie mają również wyniki analizy ekonomicznej. Ocena kosztów wykazała, że realizacja programu jest opłacalna i mieści się znacznie poniżej progów stosowanych przez NHS przy podejmowaniu decyzji o finansowaniu nowych rozwiązań medycznych. Dodatkowe modelowanie wskazało, że korzyści ekonomiczne mogą utrzymywać się przez wiele lat, nawet po uwzględnieniu wydatków związanych ze szkoleniem personelu oraz organizacją programu.
Zdaniem autorów badania STAMINA jest już gotowa do szerszego wdrażania w kolejnych placówkach ochrony zdrowia. Projekt od początku tworzono z myślą o wykorzystaniu w codziennej praktyce klinicznej, dzięki czemu uzyskane wyniki można stosunkowo łatwo przenieść do rutynowej opieki nad pacjentami z rakiem prostaty.
Sukces przedsięwzięcia doprowadził do uruchomienia nowego programu wspierającego aktywność osób chorujących na nowotwory. W jego ramach planowane jest dalsze rozwijanie założeń STAMINA, początkowo dla mężczyzn z rakiem prostaty, a w kolejnych latach także dla pacjentów z rakiem piersi i jelita grubego. Celem jest stworzenie systemu wsparcia obejmującego dziesiątki tysięcy chorych. Wyniki badania pokazują, że leczenie onkologiczne może być skuteczniej wspierane przez działania wykraczające poza standardową terapię farmakologiczną. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednio dobrane zalecenia żywieniowe i wsparcie behawioralne nie zastępują leczenia raka prostaty, ale mogą znacząco poprawiać jakość życia pacjentów oraz ograniczać negatywne skutki terapii hormonalnej. Doświadczenia zdobyte podczas realizacji programu STAMINA mogą stać się wzorem dla podobnych rozwiązań wdrażanych w innych systemach ochrony zdrowia.
Źródło: Medicalxpress